The Role of Historical Language Materials in the Studying of the Baltic-Slavic Borderlands
DOI:
https://doi.org/10.3986/JZ.32.1.07Ključne besede:
obmejne študije, jezikovna etnografija, jezikovna antropologija, arealno jezikoslovje, kontaktno jezikoslovje, belorusko-litovsko obmejno območjePovzetek
Vloga zgodovinskih jezikovnih gradiv pri preučevanju baltsko- slovanskih mejnih območij
V prispevku je predstavljena hipoteza, da imajo zgodovinski jezikovni viri znaten potencial za uporabo pri raziskovanju baltsko-slovanskih obmejnih območij. Na kratko so predstavljeni predhodni rezultati raziskave o jezikovnih stikih na baltsko-slovanskem obmejnem območju v luči novih zgodovinskih virov. Raziskovanje narečij in njihovih medsebojnih vplivov na obmejnih območjih z raznoliko zgodovinsko in sodobno sociolingvistično situacijo je zahtevna naloga. Avtorica meni, da je pri raziskovanju obmejnih območij najbolj produktiven mikroobmočni pristop. Zdi se, da je najprimernejši pristop k raziskovanju obmejnih območij kombinacija tradicionalne jezikoslovne metodologije z ugotovitvami etnografov, antropologov in etnozgodovinarjev.
Prenosi
Literatura
Aalberse et al. 2019 = Suzanne Aalberse – Ad Backus – Pieter Muysken, Heritage Languages: a Language Contact Approach, Amsterdam – Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2019.
Astrèjka 2010 = Vera Astrèjka, Slavâna-balckae leksìčnae ǔzaemadzeânne ǔ gavorkah paǔnočnazahodnâj dyâlektnaj zony belaruskaj movy, Belaruskaâ lìngvìstyka 65 (2010), 1–19.
Avanesaǔ et al. 1963 = Ruben Avanesaǔ – Kandrat Krapìva – Ûzefa Mackevìč, Dyâlektalagìčny atlas belaruskaj movy, Mìnsk: Akadèmìâ navuk BSSR, 1963.
Avanesaǔ et al. 1969 = Ruben Avanesaǔ – Kandrat Krapìva – Ûzefa Mackevìč, Lìngvìstyčnaâ geagrafìâ ì grupoŭka belaruskìh gavorak, Mìnsk: Akadèmìâ navuk BSSR, 1969.
Auer et al. 2005 = Peter Auer – Frans Hinskens – Paul Kerswill (eds.), Dialect change: convergence and divergence in European languages, Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
Blombergowa 2010 = Maria Magdalena Blombergowa, Wandalin Szukiewicz. Syn Ziemi Lidzkiej – badacz i społecznik (1852–1919), Warszawa-Lida: Komitet Historii Nauki i Techniki PAN – Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lidzkiej, 2010.
Brensztejn 1914a = Michał Brensztejn, Wandalin Szukiewicz, Kurier Litewski 1.14 (1914), 2.
Brensztejn 1914b = Michał Brensztejn, Wandalin Szukiewicz, Ziemia 5.15 (1914), 225–226.
Brown 2019 = Joschua R. Brown, Historical heritage language ego-documents: from home, from away, and from below, Journal of Historical Sociolinguistics 5.2 (2019), 20190023.
Bykova 2003 = Gul’chera Vakhobovna Bykova, Lakunarnost’ kak kategoriya leksicheskoy sistemologii, Blagoveshchensk: Izdatelstvo BGPU, 2003.
Chlebda 2015 = Wojciech Chlebda, Pogranicza i pograniczność w polskich perspektywach oglądu, in: Pograniczność i pogranicza w perspektywie nauk społecznych i humanistycznych, eds. Wojciech
Chlebda – Ivana Dobrotová, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2015, 43–77.
Costley – Reilly 2021 = Tracey Costley – Colin Reilly, Methodological Principles for Researching Multilingually: Reflections on Linguistic Ethnography, TESOL Quarterly 55.3 (2021), 1035–1047, https://www.jstor.org/stable/48643374.
Ejger – Panasiuk 2006 = Heinrich Ejger – Igor Panasiuk, Lakunen und Konzepte: zur Frage der Determinierung interkultureller Unterschiede, in: Lakunen-Theorie: ethnopsycholinguistische Aspekte der Sprach- und Kulturforschung, Semiotik der Kultur – Semiotics of Culture 5, eds. Igor Panasiuk – Hartmut Schröder, Münster: LIT-Verlag, 2006, 112–118.
Èrker 2015 = Aksana Èrker, Strukturnye čerty smešannyh belorusskih govorov na baltoslavânskom pograničʹe, Leipzig: Biblion Media, 2015.
Grinaveckienė – Morkūnas 1977 = Elena Grinaveckienė – Kazys Morkūnas, Lietuvių kalbos atlasas, Vilnius: Mokslas, 1977.
Gurevič 1962 = Frida Gurevič, Drevnosti belorusskogo Ponëman’â, Moskva – Leningrad: AN SSSR, 1962.
Jankowiak 2020 = Mirosław Jankowiak, Strefy dialektalne języka białoruskiego jako przykład językowych kontaktów z sąsiednimi narodami, Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej 51 (2020), 139–166.
Kąś 2021 = Józef Kąś, Ikonografia w słowniku gwarowym, Gwary dziś 14 (2021), 265–276.
Konczewska 2020 = Katarzyna Konczewska, Nieznany rękopis Wandalina Szukiewicza jako źródło do badań gwar białoruskich, Slavica Slovaca 55.1 (2020), 82–96.
Konczewska 2024 = Katarzyna Konczewska, Wałaczajka. Zbiory Muzeum Etnograficznego w Krakowie z terenu Białorusi w badaniach językowo-kulturowych, Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN – Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, 2024.
Koptjevskaja-Tamm – Wälchli 2021 = Maria Koptjevskaja-Tamm – Bernhard Wälchli, The Circum-Baltic Languages: an areal-typological approach, in: Circum-Baltic Languages 2: grammar and typology, eds. Östen Dahl – Maria Koptjevskaja-Tamm, Amsterdam – Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2021, 615–750.
Lakunen-Theorie 2006 = Igor Panasiuk – Hartmut Schröder (eds.), Lakunen-Theorie: ethnopsycholinguistische Aspekte der Sprach- und Kulturforschung, Münster: LIT-Verlag, 2006 (Semiotik der Kultur – Semiotics of Culture 5).
Leskauskaitė 2025 = Asta Leskauskaitė. Pietų aukštaičių skolintinė statybos leksika XX a. – XXI a. pradžios šaltiniuose, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2025.
LVIA 1135/6/10 = Lietuvos valstybės istorijos archyvas, Korespondencja Wandalina Szukiewicza, Zygmunta Szukiewicza i Wojciecha Szukiewicza, 6–98. Rękopis.
MEK = Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, Spis przedmiotów noszonych i używanych przez ludność gminy koniawskiej powiatu lidzkiego guberni wileńskiej, w oryginałach i modelach, zebranych i przesłanych do Muzeum Etnograficznego w Krakowie przez Wandalina Szukiewicza. Rękopis.
Mikulėnienė 2015 = Danguolė Mikulėnienė, Lenkijos lietuvių šnektos geolingvistiniu požiūriu, in: Kalbos istorijos ir dialektologijos problemos 3, eds. Violeta Meiliūnaitė – Agnė Čepaitienė, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2015, 282–301.
Mikulėnienė et al. 2023 = Danguolė Mikulėnienė – Rima Bakšienė – Laura Brazaitienė – Agnė Čepaitienė – Darius Ivoška – Žydrūnas Šidlauskas, (Ne)atrasti Pakaunės turtai: kalbinis variantiškumas sociogeolingvistikos požiūriu, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2023.
Müller – Ludĕk 2023 = Karel B. Müller – Fránĕ Ludĕk, Borders and Language. Minor Misunderstandings, Big Troubles, and the Fruits of Multilingualism, in: Active Borders in Europe. Identity and Collective Memory in the Cross-Border Space, ed. Karel B. Müllerand, Cham: Springer, 2023, 59–100.
Palander et al. 2018 = Marjatta Palander – Helka Riionheimo – Vesa Koivisto (eds.), On the Border of Language and Dialect, Helsinki: Finnish Literature Society, 2018 (Studia Fennica Linguistica 21).
Plygavka 2014 = Lilia Plygavka, Baltarusių kalbos dialektai, in: XXI a. pradžios lietuvių tarmės: geolingvistinis ir sociolingvistinis tyrimas. Žemėlapiai ir jų komentarai, eds. Danguolė Mikulėnienė – Violeta Meiliūnaitė, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas – Leidykla Briedis, 2014, 228–237.
Presser 1958 = Jacques Presser, Memoires als geschiedbron, in: Winkler Prins Encyclopedie VIII, Amsterdam – Bruxelles: Elsevier, 1958, 208–210.
Shaw et al. 2015 = Sara Shaw – Fiona Copland – Julia Snell, An introduction to linguistic ethnography: interdisciplinary explorations, in: Linguistic Ethnography, eds. Julia Snell – Sara Shaw – Fiona Copland, London: Palgrave Macmillan UK, 2015, 1–13.
Smoczyński 1989 = Wojciech Smoczyński, Studia bałto-słowiańskie 1, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989.
Smoczyński 2003 = Wojciech Smoczyński, Studia bałto-słowiańskie 2, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2003.
Smułkowa 1968 = Elżbieta Smułkowa, Słownictwo z zakresu uprawy roli w gwarach wschodniej Białostocczyzny na tle wschodniosłowiańskim, Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1968.
Szmrecsanyi 2014 = Benedikt Szmrecsanyi, Methods and Objectives in Contemporary Dialectology, in: Contemporary approaches to dialectology: the area of North, Northwest Russian and Belarusian vernaculars, eds. Ilja Seržant – Björn Wiemer, Bergen: Department of Foreign Languages, University of Bergen, 2014, 81–92.
Talko-Hryncewicz 1919 = Julian Talko-Hryncewicz, Nekrolog Wandalina Szukiewicza, Przegląd Archeologiczny 1.3–4 (1919), 81–83.
Van der Wal et al. 2013 = Marijke J. van der Wal – Gijsbert Rutten, Ego-documents in a historical-sociolinguistic perspective, in: Touching the Past: studies in the historical sociolinguistics of ego-documents, eds. Marijke J. van der Wal – Gijsbert Rutten, Amsterdam – Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2013, 1–17.
von Greyerz 2010 = Kaspar von Greyerz, Ego-Documents: the Last Word?, German History 28.3 (2010), 273–282.
Wiemer 2003 = Björn Wiemer, Zur Verbindung dialektologischer, soziolinguistischer und typologischer Methoden in der Sprachkontaktforschung (am Beispiel slavischer und litauischer Varietäten in Nordostpolen, Litauen und Weißrußland), Zeitschrift für Slawistik 48.2 (2003), 212–229.
Wiemer – Erker 2011 = Björn Wiemer – Aksana Erker, Manifestations of areal convergence in rural Belarusian spoken in the Baltic-Slavic contact zone, Journal of Language Contact 4.2 (2011), 184–216.
Wiemer et al. 2014 = Björn Wiemer – Ilja Seržant – Aksana Erker, Convergence in the Baltic-Slavic Сontact Zone. Triangulation approach, in: Congruence in Contact-Induced Language Change. Language Families, Typological Resemblance, and Perceived Similarity, eds. Juliane Besters-Dilger – Cynthia Dermarkar – Stefan Pfänder – Achim Rabus, Berlin – Boston: De Gruyter, 2014, 15–42.
Zdaniukiewicz 1992 = Alojzy Zdaniukiewicz, O powstaniu i rozwoju języka polskiego na Kresach Wschodnich – polemicznie, Z polskich studiów slawistycznych 8 (1992), 171–176.
Prenosi
Objavljeno
Kako citirati
Številka
Rubrike
Licenca
To delo je licencirano pod Creative Commons Priznanje avtorstva-Deljenje pod enakimi pogoji 4.0 mednarodno licenco.
Avtorji jamčijo, da je delo njihova avtorska stvaritev, da v njem niso kršene avtorske pravice tretjih oseb ali kake druge pravice. V primeru zahtevkov tretjih oseb se avtorji zavezujejo, da bodo varovali interese založnika ter da bodo povrnili morebitno škodo.
Podrobneje v rubriki: Prispevki
